Ώρα

Εορτολόγιο

 

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ
«Ο ΑΓΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΑΙ Ο ΑΓΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ».
ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΙΑ ΣΠΗΛΙΟΥ.

 

 

   Ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων γεννήθηκε στην Αμάσεια, πόλη κτισμένη κοντά στον Ίρι ποταμό της Μαύρης Θάλασσας του Πόντου.  Για την παιδική και την εφηβική του ηλικία δεν έχουμε επαρκή στοιχεία. Γνωρίζουμε ότι  έδρασε στα χρόνια των αυτοκρατόρων Μαξιμιανού (286- 305μ.Χ.) και Μαξιμίνου Β (307-313μ.Χ.).  Ονομάστηκε δε Τήρων, γιατί είχε καταταχθεί στο σώμα των νεοσυλλέκτων της Ρωμαϊκής λεγεώνας. Στη Λατινική Γλώσσα «Τήρων», σημαίνει νεοσύλλεκτος. Τους λόγους που τον οδήγησαν να καταταγεί στο στρατό δεν τους γνωρίζουμε.   Κατά τη διάρκεια της θητείας του , κατόρθωσε να διακριθεί για την ανδρεία του. Αφορμή ήταν η βοήθεια που προσέφερε σε κάποια πλούσια γυναίκα και στους κατοίκους μιας περιοχής,  τους οποίους τρομοκρατούσε η παρουσία ενός γιγάντιου φιδιού. Αφού πρώτα προσευχήθηκε, κατάφερε κάποια στιγμή να το συναντήσει και με το ακόντιο, του προκάλεσε το θάνατο, απαλλάσσοντας έτσι την περιοχή από την παρουσία του.

   Την εποχή που ο Διοκλητιανός επιχειρούσε το διωγμό εναντίον των Χριστιανών,  οι χριστιανοί της Αμάσειας άρχισαν να εγκαταλείπουν την περιοχή, προκειμένου να σώσουν τη ζωή τους. Μερικοί απ’ αυτούς αναγκάστηκαν να θυσιάσουν στα είδωλα, άλλοι να γίνουν κρυπτοχριστιανοί  και κάποιοι να βασανίζονται και να μαρτυρούν για την πίστη τους. Στο Θεόδωρο τότε διαμορφώθηκε η άποψη πως οι χριστιανοί,  όχι μόνο δεν πρέπει να κρύβουν την πίστη τους, αλλά πρέπει  να δίνουν και τη ζωή τους  γι’ αυτήν. Όταν αργότερα άρχισαν να προσφέρουν θυσίες στους θεούς, ήταν υποχρεωμένοι όλοι να παρευρίσκονται  και να τις προσφέρουν. Όσοι αρνούνταν να συμμορφωθούν, δήλωναν έμμεσα ότι ήταν χριστιανοί. Ήλθε και η σειρά του Θεόδωρου και αρνήθηκε να λάβει μέρος σ’ αυτές τις τελετές. Γι’ αυτή του την άρνηση τον κάλεσε ο επικεφαλής του τάγματος, που ονομάζονταν Βρύγκας και του ζήτησε να δώσει  τις ανάλογες εξηγήσεις. Τότε ο Θεόδωρος του αποκάλυψε  ότι είναι Χριστιανός. Ο επικεφαλής του τάγματος άρχισε τις προσπάθειες να τον μεταπείσει, αλλά αποτύγχαναν η μια μετά την άλλη. Του έδωσε όμως χρόνο να το ξανασκεφτεί. Ο Θεόδωρος, εκμεταλλευόμενος το διάστημα αυτό της ελευθερίας του, δεν κάθισε με σταυρωμένα τα χέρια. Ενίσχυε τους χριστιανούς του τάγματος να μην αλλάξουν την πίστη τους, αλλά και τα βασανιστήρια που επρόκειτο να υποστούν, να μην τους τρομάζουν. Στη συνέχεια κατάστρεψε το ξύλινο είδωλο της θεάς Ρέας, που βρίσκονταν μέσα στον ναό, προκαλώντας έτσι τους άρχοντες με την συμπεριφορά του. Ήταν ένα ξέσπασμα αγανάκτησης για τον άδικο  διωγμό εναντίων των Χριστιανών, καθώς και για τους βασανισμούς, που  έμελλε να υποστούν. Ο Κρονίδης, ο υπηρέτης του ναού, ήταν ο μόνος που είδε από κοντά τα γεγονότα και έσπευσε αμέσως να ενημερώσει τον τοπικό άρχοντα Πόπλιο.
    

                                                             

 

 

Εκείνος με τη σειρά του καλεί σε απολογία το Θεόδωρο ζητώντας του να δώσει εξηγήσεις για το περιστατικό. «Ήθελα, του είπε, να διαπιστώσω, αν πραγματικά η θεά είναι αληθινή, όμως εξακρίβωσα ότι πρόκειται για ένα άψυχο αντικείμενο».

 

 

 

 

 

 

 

 

Η αντίδραση του άρχοντα ήταν άμεση. Έδωσε εντολή να τον μαστιγώσουν  και στη συνέχεια να τον ρίξουν στη φυλακή χωρίς νερό και τροφή. Πίστεψε ότι μ’ αυτά τα βασανιστήρια  θα καμφθεί το θρησκευτικό συναίσθημα του Αγίου και θα αλλαξοπιστήσει, θυσιάζοντας συγχρόνως στους δικούς του Θεούς.

 

 

 

 

  

Όλες τις μέρες που βρίσκονταν φυλακισμένος, οι άγγελοι του Ουρανού του κρατούσαν συντροφιά. Μάλιστα δε οι ψαλμωδίες του με τις ψαλμωδίες των αγγέλων ακούγονταν τόσο έντονα, που οι εχθροί του πίστεψαν  πως κάποιοι φίλοι του προσπαθούν να τον ελευθερώσουν.Ακολούθησε ένα  άλλο πιο φρικτό βασανιστήριο. Διέταξε ο άρχοντας να τον κρεμάσουν ανάποδα και να του κόβουν τις σάρκες με κοφτερά μαχαίρια. Όμως και αυτό το βασανιστήριο το άντεξε ο Άγιος, γιατί άγγελος Κυρίου του θεράπευε τις πληγές.

 

 

 

 

 

 

 

Όταν είδε πλέον ο άρχοντας ότι ο Άγιος δεν κάμπτεται με τα βασανιστήρια, διέταξε και τον έριξαν σε πυρακτωμένο καμίνι, δίνοντας τέλος στην επίγεια ζωή Του, κερδίζοντας συγχρόνως το χρυσόλαμπρο και αμάραντο στεφάνι στην Επουράνια Βασιλεία. Ημερομηνία δε της Κοίμησής του είναι η 17η Φεβρουαρίου, όπου και γιορτάζεται από την Εκκλησία μας.

 

 

 

 

 

 

 

 

  

Στη Βυζαντινή αγιογραφία παριστάνεται να φέρει πάντα τη στρατιωτική στολή, άλλοτε  να σκοτώνει το φίδι έφιππος, κάποτε με τον Άγιο Θεόδωρο το Στρατηλάτη να είναι όρθιοι και σε άλλες ιστορήσεις έφιπποι στα άλογά τους.

 

 

 

 

   

  

 

 

 Στη λαογραφική μας παράδοση του αποδίδεται το θαύμα των κολλύβων, όταν ήταν αυτοκράτορας  του Βυζαντίου ο Ιουλιανός ο Παραβάτης. Η πρώτη εβδομάδα της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι αφιερωμένη στη νηστεία και στην καθαριότητα της ψυχής. Αυτό δε επιτυγχάνεται από τους χριστιανούς με την κατανάλωση νηστίσιμων φαγητών. Τις  νηστίσιμες αυτές τροφές θέλησε να τους μολύνει ο αυτοκράτορας.Έδωσε λοιπόν  κρυφή  εντολή όλες οι τροφές, που κυκλοφορούσαν στην αγορά να ραντιστούν με αίματα που προέρχονταν από ειδωλολατρικές θυσίες. Ήλπιζε, ότι με αυτό τον τρόπο θα μολύνονταν οι χριστιανοί, που θα έσπευδαν να αγοράσουν τα όποια νηστίσιμα των ημερών. Όμως μετά από Θεία Εντολή ο Άγιος Θεόδωρος παρουσιάστηκε στον ύπνο του Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως Ευδοξίου και του αποκάλυψε αυτό που είχε συμβεί. Εκείνος με τη σειρά του παράγγειλε να ενημερωθούν όλοι οι χριστιανοί και να μην αγοράσουν καθόλου τρόφιμα. Στην καθημερινή τους τροφή να βράζουν σιτάρι και να τρώνε τα λεγόμενα κόλλυβα. Με αυτό τον τρόπο ματαιώθηκε το σχέδιο και ο σκοπός του ειδωλολάτρη αυτοκράτορα. Από τότε μέχρι και σήμερα γιορτάζεται το πρώτο Σάββατο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής αυτό το θαύμα.
      Στην Ενορία Σπηλίου ο Ναός του Αγίου Θεοδώρου βρίσκεται ακριβώς πίσω από το κτίριο του ΟΤΕ Σπηλίου. Φθάνει κανείς εύκολα σ’ αυτόν ερχόμενος από το Ρέθυμνο.  Αφού διανύσει μια μικρή απόσταση περίπου 100 μέτρα μέσα στο Σπήλι,  θα ακολουθήσει την πρώτη διακλάδωση αριστερά και σε απόσταση λιγότερη από 100 μέτρα θα βρεθεί μπροστά στο Ναό. Είναι μια γραφική εκκλησία διμάρτυρη, που το άλλο της κλίτος ανήκει στον Άγιο Χαράλαμπο και αποτελούσαν μέχρι το 1962 το Μητροπολιτικό Ναό στην  Ενορία Σπηλίου.  Κτητορικές επιγραφές δεν έχουν διασωθεί, κατά συνέπεια είναι άγνωστος ο χρόνος κατασκευής του. Πιθανολογούμε όμως ότι είναι ο ΙΔ αιώνας. Πριν από αρκετά χρόνια, άγνωστο πότε, επεκτάθηκε ο Ναός προς δυσμάς και συγχρόνως προστέθηκε και το δεύτερο κλίτος του Αγίου Χαραλάμπους. Οι επεμβάσεις όμως αυτές είχαν ως αποτέλεσμα να καταστρέψουν τις τοιχογραφίες  σε μεγάλο βαθμό. Αυτές που μέχρι σήμερα έχουν διασωθεί είναι εκείνες που βρίσκονται στο Ιερό του Ναού.


  Έτσι στην κόγχη του Ιερού έχουμε Τέσσερεις Λειτουργικούς Ιεράρχες.

                                                                    

 

 

 

Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος.


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                    

 

 

 

Ο Μέγας Βασίλειος.

 

 

 

 

 Οι άλλοι δύο Ιεράρχες έχουν αλλοιωθεί  από την υγρασία και τα άλατα με αποτέλεσμα να μη διαβάζονται.

  Πάνω από τους Ιεράρχες διακρίνονται:

                                                                   

 

 

Ο Άγιος Βλάσιος που ήταν Επίσκοπος της Αρμενικής Σεβαστείας. Μαρτύρησε στο διωγμό του Λικίνιου (307-323) και γιορτάζεται από την Εκκλησία μας στις 11 Φεβρουαρίου.

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                  

 

 

Ο Άγιος Κύριλλος ο Α΄ Αρχιεπίσκοπος Γορτύνης στην Εκκλησία της Κρήτης. Στο διωγμό του Διοκλητιανού (303-304) υπέστη μαρτυρικό θάνατο και γιορτάζεται από την Εκκλησία μας στις 14 Ιουνίου.

 

 

 

 

 

 

 

                                                                  

 

 

Ο Άγιος Νικόλαος, ο Επίσκοπος Μύρων της Λυκίας. Είναι ένας από τους δημοφιλέστερους Αγίους της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας. Έζησε τον Δ΄ αιώνα και συμμετείχε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο που έγινε το 325 στη Νίκαια. Γιορτάζεται  στις 6 Δεκεμβρίου.

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                  

 

 

 

 

Στο δεξιό μέτωπο της κόγχης του Ιερού διακρίνεται ελάχιστα η παράσταση του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Στη Νότια πλευρά του Ιερού Βήματος ιστορούνται οι παρακάτω παραστάσεις:

                                                                

 

 

Ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας , ο Οικουμενικός διδάσκαλος της εκκλησίας μας. Έγινε Πατριάρχης Αλεξανδρείας το έτος 412 και έμεινε στη θέση αυτή 32 ολόκληρα χρόνια. Εικονίζεται πάντα με κάλυμμα στην κεφαλή, το λεγόμενο σκουφάκι. ΄Ηταν ο εκπρόσωπος του Πάπα Ρώμης Κελεστίνου στην Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο, που έγινε στην ΄Εφεσο, το έτος 431 και ήταν ο Πρόεδρος της Συνόδου. ΄Ετσι κληρονόμησε και τα προνόμια της Παπικής Εξουσίας, όπως το κάλυμμα της κεφαλής το οποίο διατήρησε και στη συνέχεια.Σύμφωνα πάντα με την παράδοση, ο Μέγας  Κων/ντίνος (274-337μ.Χ) παραχώρησε στον Πάπα Ρώμης Σίλβεστρο τη Μίτρα-Τιάρα- Στέμμα και, όπως σημειώνει ο  άγιος Συμεών Θεσσαλονίκης που έζησε τον 15ο μ.Χ. αιώνα, οι Ιεράρχες της Ανατολικής Εκκλησίας ιερουργούσαν χωρίς να φέρουν τη Μίτρα, εκτός από τον Πατριάρχ Αλεξανδρείας που φέρει τη Μίτρα ή το σκουφάκι, σύμφωνα με την αρχαία παράδοση. Η εκκλησία μας τον τιμά ως Άγιο και τον συνεορτάζει στις 18 Ιανουαρίου με το Μέγα Αθανάσιο και ξεχωριστά στις 9 Ιουνίου.

 

 

 

 

 

 

                                                                 

 

 

Ο Άγιος Ελευθέριος  γεννήθηκε στη Ρώμη από γονείς ευσεβείς. Έγινε Επίσκοπος Ιλλυρικού σε μικρή ηλικία. Σημείωσε μεγάλη επιτυχία στη διάδοση του Χριστιανισμού και γι’ αυτή του τη συμπεριφορά τον κάλεσε ο αυτοκράτορας Ανδριανός να τον ανακρίνει. Έτσι άρχισαν τα φρικτά βασανιστήρια για τον Άγιο, που θανατώνεται από τους δήμιους μπροστά στα μάτια της μητέρας του. Εκείνη μόλις είδε αυτό που συνέβη, έσπευσε να αγκαλιάσει το νεκρό παιδί της. Οι δήμιοι την θανατώνουν με το ίδιο ξίφος.  Η Εκκλησία μας τους γιορτάζει στις 15 Δεκεμβρίου. 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                  

 

 

 

 Λίγο πιο πάνω διακρίνουμε ελάχιστα την παράσταση από τα Εισόδια της Θεοτόκου.

 

 

 

                                                                 

Στην παράσταση αυτή απεικονίζεται η Γέννηση του Χριστού.   Κατά τη Βυζαντινή αγιογραφική παράδοση,  σε τοπίο βραχώδες σχήματος ισόπλευρου τριγώνου, ανοίγεται σπήλαιο μέσα στο οποίο ιστορείται η φάτνη των αλόγων , όπου βρίσκεται σπαργανωμένο το Θείο Βρέφος. Πάνω ακριβώς από την κορυφή του Σπηλαίου, εικονίζεται ο ουρανός απ’ όπου προβάλλει το Αστέρι, που οδήγησε τους Μάγους και το Φώς του κατέρχεται στο Θείο Βρέφος. Στην επάνω αριστερή γωνία του τριγώνου ιστορούνται οι άγγελοι να υμνολογούν. Οι Μάγοι βρίσκονται λίγο πιο κάτω να κρατούν σε κιβώτια τα δώρα τους. Ο Ιωσήφ κάθεται σε μια γωνία στο κατώτερο τμήμα σκεπτικός. Το Θείο Βρέφος  σπαργανωμένο εντός κιβωτίου σχήματος Φάτνης. Το λουτρό Του Νεογέννητου τοποθετείται από τον αγιογράφο στην απέναντι γωνία που κάθεται ο Ιωσήφ. Η Θεοτόκος τέλος καθισμένη, δημιουργεί την εντύπωση ότι το σώμα της δεν εξαντλήθηκε, όπως σημειώνουν οι Πατέρες και οι Υμνωδοί της εκκλησίας μας « επί τω ξένω σου τόκω τας ωδίνας φυγούσα υπερφυώς».

 

Στη βόρεια πλευρά του Ιερού Βήματος διακρίνουμε: 

                                                              

 

 

Την παράσταση της Αναλήψεως του Χριστού σε ενιαία σύνθεση. Ο Χριστός στο μέσον ελλειψοειδούς Δόξας, φαίνεται να περιβάλλεται από δυο ιπταμένους αγγέλους. Λίγο πιο κάτω η Θεοτόκος ανάμεσα σε δυο αγγέλους, με τα χέρια της σε στάση δέησης και οι μαθητές  φοβισμένοι

« εμβλέποντες εις τον Ουρανόν» τον Αναλαμβανόμενον.

 

 

 

 

                                                                

 

Την παράσταση του βωμού που έχει ετοιμαστεί για να θυσιάσει ο Πατριάρχης Αβραάμ  το μονάκριβο παιδί του, Ισαάκ. Το μαχαίρι  είναι έτοιμο και το χέρι υψώνεται. Άγγελος Κυρίου εμφανίζεται να κρατεί το αποφασιστικό χέρι του Αβραάμ και να του ανακοινώνει ότι « ο Θεός πείστηκε» για την αφοσίωση και την πίστη σου.

 

 

 

 

 Απολυτίκιο του Αγίου Θεοδώρου:

Μεγάλα τα της πίστεως κατορθώματα, εν τη πηγή της φλογός, ως επί ύδατος αναπαύσεως, ο άγιος μάρτυς Θεόδωρος ηγάλλετο. Πυρί γαρ ολοκαυτωθείς, ως άρτος ηδύς, τη Τριάδι προσήνεκται. Ταις αυτού ικεσίες, Χριστέ ο Θεός, σώσον τας ψυχάς ημών.

Ακούστε το απολυτίκιο του Αγίου:

ΠΗΓΕΣ:

1). Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια.
2). Θεοδώρου Πελαντάκη, Βυζαντινοί Ναοί της Επαρχίας Αγίου Βασιλείου, Ρέθυμνο 1972.
3). Κωνσταντίνου Δ. Καλοκύρη, Βυζαντινές τοιχογραφίες της Κρήτης, Αθήνα 1957.
4). Βίος και Παρακλητικός Κανών Αγίων Θεοδώρων- Ευαγγέλου Π.Λέκκου Εκδόσεις Σαίτης, 2007.
5). Απολυτίκια Αγίων,Byzmusic.gr, π. Νικόδημος Καβαρνός.

Την παρούσα εργασία  αφιερώνω:

 1. Στους Εφημερίους και τους Ενορίτες της Ενορίας Σπηλίου και σε όσους έχουν την τιμή να φέρουν βαπτιστικά το όνομά Του, ξεχωριστά δε την αφιερώνω στον εκλεκτό φίλο Θοδωρή Θεοδωράκη με την ευχή να τους προστατεύει και να έχουν πάντα στο πλευρό τους τον Άγιο.

 2.  Στην εγγονή μου Μαρκέλλα και στους γονείς της να γνωρίζουν πλούσια την παρουσία του Αγίου.

    Ευχαριστώ τέλος θερμά και όσους με οποιοδήποτε τρόπο βοήθησαν σ’ αυτή την εργασία και ιδιαίτερα τον Πρωτοπρεσβύτερο π. Εμμανουήλ Μαράκη για την πολύτιμη βοήθειά του.

                                                               Σπήλι, Απρίλιος 2010.
                                                     Σταυριανάκης Κωνσταντίνος του Βασιλείου.
                                                 Θεολόγος, Διευθυντής Γενικού Λυκείου Σπηλίου.

                                                                                                                     

scroll back to top

Αναζήτηση

Επισκεψιμότητα

631800

Δημοσκόπηση

Πείτε μας τη γνώμη σας γι'αυτή την ιστοσελίδα